Najlepszy wynik, najgorsza gra. Po meczach ze Szwecją widać, kto idzie w górę
Na początku 2026 roku Polska przegrała ze Szwecją, będąc z przebiegu gry lepszą. We wrześniu przegrała, niekoniecznie będąc słabszą. To, że teraz nie przegrała, nie oznacza jednak postępu. Kultura gry nie pozostawia wątpliwości, która z reprezentacji idzie tam, skąd druga wraca.
Jeśli trzeci w ciągu ośmiu miesięcy mecz ze Szwecją cokolwiek ważył w kwestii przyszłości Jana Urbana jako selekcjonera, nie przyniósł przełomu. Trener reprezentacji Polski nadal będzie mógł stosować obraną wcześniej linię obrony. Jego drużyna znów stworzyła bowiem znacznie więcej sytuacji, niż strzeliła goli. Jego krytycy też dostali jednak kolejne potwierdzenie, że problemy nie są rozwiązywane. Jeśli drużyna narodowa nie gra ciągle tego samego meczu, na pewno gra bardzo podobne.
Ten wrocławski, od bukaresztańskiego z soboty różnił się przede wszystkim obecnością Piotra Zielińskiego. Czasy, w których mówiło się, że najlepszy polski pomocnik nie potrafi przenieść umiejętności z klubu na grę w kadrze, są odległym wspomnieniem. Dziś to jeden z ledwie dwóch zawodników, którzy stanowią dla Polski jeszcze jakiś kontakt z oddalającą się europejską elitą. Włoski duet „ZZ Top” pudruje problemy w rozegraniu. Zieliński samodzielnie potrafi wyjść spod pressingu rywali i rzucić piłkę za linię obrony, jak do Sebastiana Szymańskiego na początku drugiej połowy, albo na przeciwległe skrzydło, jak do Arkadiusza Pyrki, w akcji poprzedzającej strzelonego gola. Zawodnik Interu Mediolan zakończył wieczór ze stuprocentową celnością podań. A wcale nie grał bezpiecznie, do najbliższego.
Gorzej niż zmarnowany karny
Nicola Zalewski, drugi członek duetu, nie rozegrał nadzwyczajnego spotkania. Ale i tak w jego poczynaniach widać dwie rzeczy, które u innych, nawet grających w dobrych klubach z silnych lig, nie są w biało-czerwonej koszulce aż tak ewidentne: technikę użytkową i pewność siebie. Gracz Atalanty Bergamo czasem gubi piłki albo nie wygrywa pojedynku. Natychmiast jednak podejmuje następny. A gdy najlepsze rozwiązanie sytuacji przy okazji jest trudne do wykonania, nigdy nie widać po nim oznak zwątpienia we własne umiejętności. To właśnie na zejściach Zielińskiego na stronę zajmowaną przez Zalewskiego i Oskara Kubiaka polegał główny polski pomysł na rozgrywanie akcji przeciwko Szwecji.Widać to dobrze w mapie kontaktów z piłką z portalu statystycznego whoscored.com. Czerwone punkty to miejsca, w których Polacy najczęściej dotykali piłki. Łatwo zauważyć, że najczęstszy schemat rozegrania stanowiło podanie Sławomira Abramowicza na lewą stronę, skąd następowało uruchomienie długim zagraniem prawego skrzydła albo kontynuacja ataku wzdłuż linii bocznej. Tak gospodarze stwarzali przed przerwą największe zagrożenie – gol, poprzeczka Szymańskiego po wrzutce Kubiaka, czy kontra po odbiorze Zalewskiego zepsuta przez gracza Stade Rennes. Szymański po meczu w Rumunii twierdził, że za dużo mówi się o zmianie selekcjonera. Sam mógł zrobić najwięcej, by mówiło się mniej. Ze Szwecją zmarnował trzy dogodne sytuacje. W golach oczekiwanych zostało to wycenione na 0,85 bramki. To więcej niż zmarnowanie rzutu karnego. Nikt na boisku nie doszedł do bardziej dogodnych okazji.Bez reakcji na schemat
Ustawienie Szymańskiego nawet wyżej niż Adriana Benedyczaka, nominalnego napastnika oraz zejścia Zielińskiego na bok, miały jednak cenę w kompletnie przegrywanym środku pola, gdzie rywal regularnie miał przewagę liczebną. O ile w pierwszej połowie łatwo dostawał się w polskie pole karne głównie skrzydłami, o tyle z czasem coraz częściej przedzierał się też środkiem. Polacy mieli w całym meczu ogromny problem, by wejść z rywalem w bezpośrednie starcia dalej niż w okolicach własnego pola karnego. Polski pressing był na tyle niezorganizowany, że Szwedzi bez problemów spod niego wychodzili. Gracze Urbana odebrali tylko sześć piłek na połowie rywala. Szwedzi aż piętnaście.
Brak możliwości wejścia z rywalem w kontakt skutkował trudnościami w czystym i wczesnym przerywaniu akcji. Gdy z kolei Polacy pozwalali rywalom na stałe fragmenty gry blisko bramki, regularnie kończyło się to zagrożeniem. Zawodnicy Grahama Pottera niemal wszystkie zagrania ze stojącej piłki wykonywali według jednego schematu – długiego, wręcz przeciągniętego dośrodkowania na pozostawionego na dalszym słupku zawodnika, który zgrywał piłkę z powrotem w światło bramki. To aż zadziwiające, że niemal za każdym razem się to udawało, a Polacy nie byli w stanie w żaden sposób temu zaradzić. Jeszcze większą zagadką niż to, jakim cudem Szymański zakończył mecz bez gola, jest, jak Szwedzi nie strzelili żadnego gola ze stałego fragmentu gry. Ich wynik w bramkach oczekiwanych w tym elemencie – 1,05 – nie pozostawia wątpliwości, że przynajmniej jednego powinni. Jednostki zmuszane do bohaterstwa
Polska obrona przeciekała więc jak w praktycznie każdym tegorocznym meczu. Mimo trzech doskonałych zmarnowanych przez Szymańskiego szans i tak Szwedzi doszli do lepszych okazji. O ile w marcowym barażu to Polska przeważała, prowadziła grę, dochodziła do korzystniejszych sytuacji i można było widzieć w niej zespół o wyższej kulturze gry, a we wrześniowym starciu w ramach Ligi Narodów podobnie było przynajmniej w pierwszej połowie, o tyle tym razem nie można tego powiedzieć. 38 proc. posiadania piłki w meczu domowym, w którym to Polakom na czymś jeszcze zależało, a rywale rozgrywali już tylko sparing, nie pozostawia wątpliwości, że 2026 rok znacznie lepiej spożytkował sztab reprezentacji Szwecji. I nie chodzi nawet o to, że oni byli na mundialu i awansowali do pierwszej dywizji Ligi Narodów, choć niedawno byli w trzeciej. Wyniki są ważne, ale więcej mówią tendencje w grze. W reprezentacji Polski wszystko opiera się coraz bardziej na indywidualnych umiejętnościach jednostek. W niemieckim słowniku piłkarskim używa się czasem określenia „Heldenfussball”, czyli „futbol bohaterów”. To tylko pozornie komplement. Oznacza bowiem, że drużyna nie bazuje na systemie, automatyzmach, zespołowych wysiłkach, lecz na zrywach pojedynczych „bohaterów”. Zazwyczaj mówi się o tym w odniesieniu do gry ofensywnej, ale akurat przeciwko Szwecji było odwrotnie. To od obrońców sposób polskiej gry wymagał bohaterstwa.
Walka o przetrwanie
Przegrywanie środka pola, niedostateczne wsparcie skrzydłowych dla bocznych obrońców, niedziałający pressing. To wszystko sprawiało, że czwórka obrońców regularnie była eksponowana. Zmuszana do pojedynków ze skrzydłowymi, w których nie mogli liczyć na żadną asekurację. Ratunkowe przecinanie podań w ostatniej chwili we własnym polu karnym. Reytanowskie rzucanie się pod nogi z próbą blokowania strzału. Przy dobrze działającej defensywie można czasem odnieść wrażenie, że aby piłka przeszła do napastnika, musiałoby się pomylić trzech obrońców jeden po drugim, bo jeśli pomyli się tylko dwóch, uratuje ich jeszcze trzeci. Tu było odwrotnie. Gra defensywna działała tak źle, że można było odnieść wrażenie, że aby piłka nie doszła do napastnika, obrońca musiałby wykonać interwencję ocierającą się o perfekcję. Parę razy się udało. Kacper Potulski aż osiem razy wybijał piłkę z pola karnego. Sławomir Abramowicz, mimo nieszczęśliwie puszczonego gola, w drugiej połowie uratował Polsce remis. Debiut w kadrze zakończył z aż pięcioma interwencjami, z czego kilkoma naprawdę trudnymi. Znów jednak musi martwić, że druga połowa była już głównie walką o przetrwanie. Zaczęła się wprawdzie od tego fenomenalnego prostopadłego podania Zielińskiego do Szymańskiego, ale od 54. minuty Polska nie stworzyła już żadnej groźnej sytuacji. Szwecja miała ich do końca meczu pięć. Korekta z ławki jednak nie następowała. Urban wpuścił tylko Roberta Lewandowskiego, którego domagały się trybuny, ale to nie w obsadzie pozycji napastnika był problem w polskiej grze. Dopiero w 81. minucie dokonał zmiany w strefie, w której Polska najbardziej tę drugą połowę przegrywała. I tak można jednak sądzić, że za wpuszczeniem Łukasza Poręby w miejsce Piotra Zielińskiego bardziej kryła się chęć oszczędzenia gwiazdy, która niedawno miała problemy zdrowotne i posłania na boisko debiutanta niż głębsza myśl taktyczna. A jeśli nawet, to i tak za późno. I to element w trakcie meczów Polski niestety dość powtarzalny.Bazowanie na jednostkach
Sposób, w jaki Urban buduje kadrę, może przynosić zwycięstwa w przypadku przewagi indywidualnych umiejętności nad rywalami. Przy wyrównanym poziomie zespołów, Polska nie jest dziś w stanie być lepsza, niż wskazywałaby na to suma umiejętności jej jednostek. Wbrew pozorom, to nie jest rzadki sposób budowania reprezentacji. W warunkach ograniczonego czasu zawierzenie umiejętnościom jednostek i danie im daleko idącej swobody to sposób, który choćby Didiera Deschampsa doprowadził do dwóch finałów mistrzostw świata, z czego jednego zwycięskiego. Tam jednak swoboda obowiązywała dopiero od pasa w górę, bo względną wolnością cieszyli się tylko piłkarze ofensywni. I tak łatwiej jednak wdrażać go, gdy prowadzi się jedną z najbardziej zasobnych w talent reprezentacji świata.
W przypadku Polski tak zbudowana drużyna mogłaby regularnie wygrywać prawdopodobnie tylko w dywizji C. Ale dobrze, że mimo wszystko na razie tego nie sprawdzimy. To jednak także dopełnia podłego obrazu polskiej kadry w tym roku: nawet utrzymania w europejskiej drugiej lidze nie zdołała wywalczyć własnymi siłami. Polski futbol od kompletnej katastrofy uchroniło tylko to, że w meczu, który dla nich toczył się o nic, Bośniakom mimo wszystko chciało się odwrócić wynik.
Źródło: sport.pl
