Kreml zbudował stałą infrastrukturę GPS-terroru. Polska i kraje bałtyckie w ogniu elektronicznej agresji

Od trzech anten w początku 2025 roku do trzydziestu sześciu dziś — Rosja systematycznie rozbudowuje sieć zagłuszania GPS w Kaliningradzie, zdolną zakłócić nawigację na obszarze całej wschodniej i północnej Europy. Eksperci alarmują: to nie jest incydent, to element strategicznej hybrydy.

Przez wiele miesięcy piloci samolotów cywilnych lecących nad Morzem Bałtyckim zgłaszali dziwne anomalie: urządzenia nawigacyjne pokazywały, że ich maszyny są kilkadziesiąt kilometrów dalej niż w rzeczywistości. W pewnych przypadkach systemy autopilota zaczynały wykonywać nieoczekiwane manewry. Lotnisko w Tartu, drugie co do wielkości w Estonii, przez wiele tygodni odnotowywało tyle zakłóceń, że linie lotnicze, w tym Finnair, musiały zawiesić połączenia. Litewska służba nawigacji lotniczej Oro Navigacija otrzymała między styczniem a początkiem marca 2025 roku aż 302 zgłoszenia od pilotów dotyczące zakłóceń GPS — wynika z danych opublikowanych przez Prism News. Teraz, 27 maja 2026 roku, Litwa oficjalnie ogłosiła, że Rosja rozbudowała swoją zdolność do sfałszowania sygnałów GPS do rozmiarów, które pozwalają sięgać nawet 450 kilometrów od granic eksklawi kaliningradzkiej. Za tą liczbą kryje się alarmująca prawda: Kreml zbudował stałą infrastrukturę elektronicznej agresji wymierzoną w infrastrukturę nawigacyjną całej Europy Środkowo-Wschodniej i Północnej.

GPS-spoofing w liczbach — skala rosyjskiej operacji

• 36 anten GPS-spoofingowych w Kaliningradzie (dane: maj 2026) — 3 na początku 2025 r.
• 450 km — zasięg fałszowania sygnałów; obejmuje Estonię, Łotwę, Litwę, większość Polski, fragmenty Finlandii, Szwecji i Białorusi
• 46 000 zakłóconych lotów nad Bałtykiem między sierpniem 2023 a marcem 2024 (dane: Complex Discovery)
• 302 zgłoszenia pilotów w Litwie w I kwartale 2025 r.
• 85% lotów w Estonii objętych zakłóceniami GPS (dane estońskie władze lotnicze)
• Październik 2025: ICAO oficjalnie potępiło Rosję za zakłócenia GNSS w Europie

Dariusz Kuliesius, zastępca szefa litewskiego regulatora ds. komunikacji, poinformował agencję Reuters, że liczba anten GPS-spoofingowych rozmieszczonych w Kaliningradzie wzrosła z trzech na początku 2025 roku do 36 aktualnie. „Sporadyczne zakłócenia zaczęły się przy okazji szczytu NATO w Wilnie w 2023 roku. Teraz zbudowali infrastrukturę i zakłócenia stały się systematyczną, permanentną, nieustającą rosyjską prowokacją przeciwko europejskiemu bezpieczeństwu” — powiedział Kuliesius cytowany przez Reutersa.

Aby zrozumieć, dlaczego GPS-spoofing jest tak niebezpieczny, warto odróżnić go od zwykłego zagłuszania. Gdy sygnał GPS jest blokowany, odbiornik po prostu przestaje działać — pilot wie, że coś jest nie tak. GPS-spoofing jest znacznie bardziej podstępny: zamiast ciszy, urządzenie nawigacyjne otrzymuje precyzyjnie spreparowany fałszywy sygnał i wyświetla przekonujące, lecz całkowicie nieprawidłowe współrzędne. Samolot, statek lub dron są w stanie uwierzyć, że są tam, gdzie nie są — i podejmować autonomiczne decyzje oparte na tej błędnej informacji. Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) już w 2024 roku wydała specjalne biuletyny bezpieczeństwa, ostrzegając operatorów przed stałą degradacją sygnałów w regionie Bałtyku, szczególnie w przestrzeni powietrznej przylegającej do Kaliningradu.

„Rosja posiada bazy zagłuszające w Kaliningradzie, wzdłuż granic z krajami bałtyckimi i oczywiście wzdłuż granicy z Ukrainą.”Prof. David Stupples, ekspert ds. elektroniki i inżynierii radiowej, City St George’s, University of London — dla Euronews, wrzesień 2025

Praktyczne skutki nie ograniczają się do lotnictwa wojskowego. W czerwcu 2025 roku Litwa zanotowała ponad tysiąc przypadków zakłóceń GPS — dwudziestodwukrotnie więcej niż w tym samym miesiącu rok wcześniej. Kuliesius wspomniał o codziennym wymiarze tych ataków: „Rozkład autobusów online w Kłajpedzie przestaje działać podczas takich skoków [intensywności spoofingu], bo system polega na śledzeniu autobusów przez GPS” — przekazał Kuliesius cytowany przez ligę.net. Kłajpeda leży zaledwie 50 kilometrów od granicy z Kaliningradem. Profesor David Stupples z City, University of London ocenił w rozmowie z Euronews we wrześniu 2025 roku, że Rosja dysponuje siecią baz zakłócających nie tylko w Kaliningradzie, ale i wzdłuż granic z krajami bałtyckimi oraz Ukrainą.

Polityczny i psychologiczny wymiar rosyjskich ataków elektronicznych ujawnił się z całą mocą we wrześniu 2025 roku. Najpierw, 1 września, samolot przewożący szefową Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen na lotnisko w Płowdiw w Bułgarii utracił sygnał GPS na tyle, że piloci musieli sięgnąć po papierowe mapy nawigacyjne, by bezpiecznie wylądować — informował m.in. PBS News. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte potwierdził, że systemy elektroniczne samolotu zostały „zneutralizowane”. Następnie, 24 września, podobna próba zakłócenia nawigacji dotknęła samolot Sił Powietrzno-Kosmicznych Hiszpanii A330, lecący ministrą obrony Margarity Robles do Szauliaj na Litwie. Jak wynikało z danych El Confidentail, do incydentu doszło na wysokości około 40 000 stóp, w odległości 60 kilometrów od terytorium rosyjskiego. W marcu 2024 roku podobne zdarzenie dotknęło samolot brytyjskiego ministra obrony Granta Shappsa latającego nad Bałtykiem.

Dla badaczy akademickich skala i organizacja zakłóceń już dawno przestała budzić wątpliwości co do ich źródła. Zespół z GPSPatron i Gdańskiej Wyższej Szkoły Morskiej przeprowadził dziewięciomiesięczne badanie na morzu, zakończone raportem „Monitorowanie zakłóceń GNSS na Bałtyku: obserwacje pokładowe w pobliżu granicy morskiej eksklawi kaliningradzkiej”. Wyniki są jednoznaczne: o ile w 2024 roku wykrywano jedynie zagłuszanie, o tyle w 2025 roku każde zdarzenie łączyło w sobie jednoczesne zagłuszanie wielu konstelacji i spoofing. Co więcej, badacze stwierdzili, że sygnały zakłócające działają i wyłączają się jednocześnie, co wskazuje na skoordynowaną, wielowęzłową sieć elektronicznego środka walki, a nie przypadkowe emisje.

„Sporadyczne zakłócenia zaczęły się przy okazji szczytu NATO w Wilnie w 2023 roku. Teraz zbudowali infrastrukturę i zakłócenia stały się systematyczną, permanentną, nieustającą rosyjską prowokacją przeciwko europejskiemu bezpieczeństwu.”Dariusz Kuliesius, zastępca szefa litewskiego regulatora ds. komunikacji — dla Reuters, 26 maja 2026

Moskwa konsekwentnie zaprzecza. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow powiedział Financial Times, że informacje o rosyjskim zagłuszaniu są „nieprawdziwe”. Jednak w czerwcu 2025 roku, jak odnotowała Air Cargo Week, Rosja oficjalnie przyznała, że prowadzi operacje zagłuszania mające wpływ na cywilne odbiorniki GPS na Morzu Bałtyckim i zapowiedziała ich kontynuację ze względów wojskowych. Eksperci podkreślają: Rosja używa zagłuszania GPS, by chronić własne instalacje wojskowe i porty naftowe na Bałtyku przed ukraińskimi dronami — ale efekty uboczne tych działań dotykają całą cywilną i wojskową lotniczo-morską infrastrukturę regionu. W październiku 2025 roku Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (ICAO) na swoim 42. Zgromadzeniu formalnie potępiła Rosję za systematyczne zakłócenia GNSS w Europie.

Polska, otoczona przez Kaliningrad od północy i bezpośrednio sąsiadująca z rejonem najintensywniejszych zakłóceń, stoi przed szczególnym wyzwaniem. Badacze z Politechniki Gdańskiej i partnerstw akademickich dokumentowali zakłócenia docierające do Gdańska — pomimo tego, że odległość od Kaliningradu powinna teoretycznie wykluczać bezpośrednie oddziaływanie za horyzontem. Hipoteza robocza zakłada, że warunki atmosferyczne mogą znacząco rozszerzać zasięg sygnałów zakłócających. W konsekwencji obszar potencjalnego ryzyka jest trudny do precyzyjnego określenia z góry. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej nie potwierdziła oficjalnie skali problemu dla przestrzeni krajowej, jednak w kontekście danych litewskich i estońskich oraz wyników badań morskich eksperci nie mają wątpliwości: jesteśmy w strefie bezpośredniego oddziaływania rosyjskiej infrastruktury elektronicznej agresji.

Autor: Franciszek Kozłowski