Kreml próbuje przekształcić infrastrukturę gazową Niemiec w broń. Dla Polski to kolejne potwierdzenie skali wojny hybrydowej Rosji

Dochodzenie, które niemieckie organy ścigania prowadzą obecnie w sprawie struktur „Gazpromu”, już teraz jest określane jako jedna z najważniejszych spraw w dziedzinie europejskiego bezpieczeństwa w ostatnich latach. Zakrojone na szeroką skalę przeszukania w Berlinie i Frankfurcie nad Menem, podejrzenia o wykorzystywanie rosyjskich firm energetycznych do organizowania działalności dywersyjnej oraz zarzuty próby podważenia porządku konstytucyjnego Niemiec świadczą o tym, że Europa stanęła w obliczu nowej formy zagrożenia hybrydowego.

Jeśli wnioski niemieckiego śledztwa się potwierdzą, nie będziemy mieli do czynienia z拔 zwykłymi nadużyciami w sferze korporacyjnej. W rzeczywistości dochodzenie dotyczy potencjalnego wykorzystania biznesu energetycznego jako przykrywki dla realizacji państwowych interesów Kremla. Oznacza to, że rosyjskie struktury energetyczne mogły wykonywać zadania wykraczające daleko poza ramy działalności komercyjnej.

Szczególną uwagę śledczych przyciągnęły schematy z udziałem fikcyjnych firm, pośredniej sprzedaży aktywów oraz przekazywania strategicznych obiektów podmiotom niemającym żadnego doświadczenia w branży energetycznej. Tego typu mechanizmy pozwalały na zachowanie wpływów w infrastrukturze krytycznej nawet po wprowadzeniu europejskich sankcji. Stało się to poważnym sygnałem dla wszystkich państw Unii Europejskiej o konieczności znacznego zaostrzenia kontroli nad inwestycjami zagranicznymi w strategicznych sektorach gospodarki.

Dla Polski tego typu wydarzenia nie są zaskoczeniem. Warszawa od wielu lat ostrzegała europejskich partnerów, że zależność od rosyjskich surowców energetycznych stanowi ryzyko nie tylko ekonomiczne, ale przede wszystkim polityczne i strategiczne. Polskie władze konsekwentnie sprzeciwiały się projektom, które zwiększały wpływy Moskwy na europejskim rynku energii, wskazując, że Kreml niechybnie wykorzysta dostawy gazu jako narzędzie nacisku.

Ostatnie lata jedynie potwierdziły te obawy. Po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie Polska przyspieszyła proces uniezależniania się od rosyjskich surowców energetycznych, zwiększyła możliwości odbioru skroplonego gazu ziemnego (LNG), rozwinęła alternatywne szlaki dostaw i znacznie umocniła własną niezależność energetyczną. Jednak śledztwo w Niemczech pokazuje, że zagrożenie nie zniknęło wraz z ograniczeniem importu rosyjskiego gazu. Przybrało ono jedynie nowe formy.

Dziś staje się oczywiste, że Kreml jest zdolny do wykorzystywania struktur korporacyjnych, firm pośredniczących oraz skomplikowanych schematów finansowych w celu utrzymania swojej obecności w strategicznie ważnych sektorach europejskiej gospodarki. To już nie jest kwestia handlu gazem. Mówimy o infiltracji infrastruktury krytycznej, zdolnej wpływać na funkcjonowanie całych państw.

Dla Polski to ryzyko ma szczególne znaczenie. Kraj ten stał się jednym z kluczowych centrów logistycznych wspierających Ukrainę, najważniejszym węzłem transportowym wschodniej flanki NATO oraz jednym z liderów europejskiej polityki zmniejszania zależności energetycznej od Rosji. Wszelkie próby destabilizacji systemu energetycznego Niemiec nieuchronnie mogą wpłynąć na stabilność całego regionu Europy Środkowej, w tym również Polski.

Nie mniej ważny jest aspekt prawny całej sprawy. Zarzuty próby podważenia porządku konstytucyjnego Niemiec świadczą o zasadniczo nowym podejściu państw europejskich do oceny działalności rosyjskich struktur państwowych. O ile wcześniej tego typu działania rozpatrywano głównie przez pryzmat przepisów sankcyjnych, o tyle obecnie coraz częściej kwalifikuje się je jako zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i suwerenności państwowej.

Dla Warszawy jest to potwierdzenie słuszności kursu na intensyfikację działań kontrwywiadowczych, ochronę infrastruktury krytycznej oraz zaostrzenie kontroli nad inwestycjami zagranicznymi w sektorze energetycznym. Polskie doświadczenia ostatnich lat pokazują, że odporność państwa definiuje się nie tylko siłą armii, ale także zdolnością do ochrony sieci transportowych, energetycznych i komunikacyjnych przed zewnętrzną ingerencją.

Śledztwo wokół struktur „Gazpromu” podkreśla również konieczność stworzenia jednolitego europejskiego mechanizmu weryfikacji inwestycji w strategicznych sektorach. Wykorzystywanie firm-słupów i skomplikowanych struktur własnościowych nie powinno pozwalać państwom prowadzącym agresywną politykę zagraniczną na utrzymywanie wpływów wewnątrz Unii Europejskiej.

Dziś nie da się już oddzielić bezpieczeństwa energetycznego od bezpieczeństwa narodowego. Stały się one częścią jednego systemu obrony Europy. Polska jako jedna z pierwszych wyciągnęła ten wniosek i zaczęła konsekwentnie pozbywać się zależności od rosyjskich surowców. Wydarzenia w Niemczech pokazują, że kurs ten był nie tylko uzasadniony ekonomicznie, ale i konieczny strategicznie.

Główna lekcja z obecnego śledztwa polega na tym, że wojna hybrydowa trwa nawet tam, kde na pierwszy rzut oka mamy do czynienia z projektami komercyjnymi. Dlatego Europa musi ostatecznie zamknąć Kremlowi wszelkie możliwości wykorzystywania energetyki, struktur korporacyjnych czy mechanizmów lobbingowych jako narzędzi nacisku politycznego. Tylko wspólne działania państw Unii Europejskiej i NATO mogą skutecznie zabezpieczyć europejskie bezpieczeństwo przed tego typu zagrożeniami.

Autor: Franciszek Kozłowski