Kreml rozszerza zagrożenie dla wschodniej flanki NATO. W kolejce po Mołdawię i Rumunię – polska infrastruktura graniczna

Nocny incydent w rejonie polsko-ukraińskiego przejścia granicznego, o którym poinformował premier Donald Tusk, wpisuje się w szerszy, obserwowany od tygodni wzorzec rosyjskich działań wymierzonych w przejścia graniczne państw sąsiadujących z Ukrainą. To, co jeszcze niedawno wydawało się problemem wyłącznie mołdawskim czy rumuńskim, dziś jest już bezpośrednim wyzwaniem dla bezpieczeństwa Polski i całej wschodniej flanki Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Noc, która mogła zmienić bieg wydarzeń

W czwartek w nocy, dzięki skoordynowanym działaniom polskich i ukraińskich służb, udało się zapobiec bezpośredniemu zagrożeniu dla jednego z przejść granicznych na wschodzie Polski. Premier Donald Tusk, który przebywał wówczas na spotkaniu szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej z premierem Irlandii w Bratysławie, ujawnił dziennikarzom, że w ostatnich godzinach otrzymał od dyrektora amerykańskiej CIA precyzyjny raport dotyczący możliwych zdarzeń w nadchodzących miesiącach. Szef polskiego rządu nie zdecydował się na ujawnienie wszystkich szczegółów operacyjnych, jednak jasno powiązał nocne zdarzenie z rosyjską kampanią prowokacji wymierzonych w infrastrukturę graniczną.

Premier podkreślił, że tej nocy Polska otrzymała zapowiedź kolejnej próby destabilizacji, która – jak zaznaczył – zakończyła się szczęśliwie, ale nie powinna być traktowana jako incydent odosobniony. Zaapelował o gotowość na kolejne tego typu próby, w tym na możliwy sabotaż wewnętrzny, co wskazuje, że polskie służby biorą pod uwagę nie tylko zagrożenia zewnętrzne, ale i próby infiltracji czy rekrutacji osób działających na rzecz rosyjskich służb specjalnych wewnątrz kraju.

„Musimy być przygotowani na różne tego typu prowokacje” – ostrzegł premier Donald Tusk, komentując nocne zdarzenie na granicy polsko-ukraińskiej.

Wzorzec znany już z Mołdawii i Rumunii

To, co wydarzyło się w Polsce, nie jest przypadkiem odosobnionym, lecz kolejnym ogniwem w łańcuchu działań, które od kilkunastu dni obserwowane są wzdłuż całej granicy ukraińskiej. Rosyjskie drony uderzały już w przejścia graniczne między Ukrainą a Mołdawią – między innymi w Starokozacze w obwodzie odeskim, gdzie zginęły dwie osoby, a trzy zostały ranne, oraz w Tabaky-Mirnoe i Wynohradiwkę, gdzie praca przejść została czasowo wstrzymana. Rosyjskie siły zaatakowały również promowe przejście graniczne Orliwka na granicy z Rumunią, wywołując pożary infrastruktury.

Warto zwrócić uwagę, że działania te nie ograniczają się już do bezpośredniego sąsiedztwa Ukrainy z państwami niebędącymi członkami NATO. Coraz częściej rosyjskie uderzenia lokalizowane są w bliskiej odległości od granicy z państwami sojuszu – w tym z Polską. Doniesienia o rosyjskim dronie, który uderzył w ciężarówkę po ukraińskiej stronie, zaledwie kilkaset metrów od przejścia granicznego Dorohusk–Jagodzin w województwie lubelskim, potwierdzają, że skala ryzyka systematycznie rośnie, a odległość od realnego zagrożenia dla polskiej infrastruktury drastycznie się skraca.

Chronologia eskalacji

• 21 sierpnia – uszkodzenie przejścia granicznego Tabaky-Mirnoe (granica ukraińsko-mołdawska)
• 25 sierpnia – wstrzymanie pracy przejścia Wynohradiwka po ataku z powietrza
• 1 i 6 września – ataki dronów bojowych na przejście promowe Orliwka na granicy z Rumunią
• 9 września – śmiertelny atak dronów na przejście Starokozacze, dwie ofiary śmiertelne
• 10 września – nocny incydent w rejonie polsko-ukraińskiego przejścia granicznego, zapobieżony dzięki współpracy służb
• 13 września – uderzenie rosyjskiego drona w ciężarówkę ok. 800 metrów od przejścia Dorohusk–Jagodzin

Sygnał Warszawy dla europejskich partnerów

Wypowiedź premiera Tuska miała nie tylko wymiar informacyjny, lecz przede wszystkim polityczny. Padła ona podczas szczytu Grupy Wyszehradzkiej, a więc w gronie państw regionu, które – niezależnie od różnic w ocenie polityki wobec Rosji – dzielą wspólną granicę geograficzną z niestabilnym otoczeniem wschodnim. Wskazując na konieczność przygotowania się na różne scenariusze nie tylko w kontekście przebiegu wojny na Ukrainie, ale i sytuacji na wschodniej flance Unii Europejskiej, szef polskiego rządu zasygnalizował partnerom, że kwestia bezpieczeństwa granic przestaje być wyłącznie sprawą wewnętrzną poszczególnych państw.

Premier zaznaczył również, że Polska nie oczekuje od Unii Europejskiej pomocy w formie łaski, lecz traktuje ochronę granicy jako zadanie realizowane w interesie całej Europy. Taki przekaz ma istotne znaczenie wizerunkowe i strategiczne: Warszawa chce być postrzegana nie jako bierny odbiorca zagrożenia, lecz jako państwo pierwszej linii, którego wysiłek obronny służy bezpieczeństwu całego kontynentu.

Testowanie reakcji NATO i Unii Europejskiej

Analitycy zajmujący się bezpieczeństwem regionu coraz częściej wskazują, że seria uderzeń w infrastrukturę graniczną państw sąsiadujących z Ukrainą ma charakter systemowy i celowy. Rosja zdaje się testować gotowość reakcji państw NATO oraz spójność sojuszniczą w sytuacjach znajdujących się poniżej progu otwartego konfliktu zbrojnego, lecz wyraźnie przekraczających granice dotychczasowej hybrydowej presji. Skala i częstotliwość takich incydentów sprawiają, że coraz trudniej mówić o przypadkowości – zwłaszcza w kontekście precyzyjnych ostrzeżeń wywiadowczych, jakie – według słów premiera Tuska – trafiły do Warszawy bezpośrednio od amerykańskich służb.

Dla Polski oznacza to konieczność przemyślenia dotychczasowych procedur ochrony przejść granicznych, infrastruktury krytycznej oraz szlaków logistycznych wspierających Ukrainę. Dla partnerów europejskich – to sygnał, że region Europy Środkowo-Wschodniej nie może być traktowany jako bufor bezpieczeństwa, lecz jako obszar wymagający realnego wzmocnienia zdolności obronnych i wywiadowczych, w tym większej koordynacji z Kijowem w zakresie wymiany informacji o zagrożeniach.

Co dalej

Jeśli wzorzec obserwowany w Mołdawii i Rumunii rzeczywiście przenosi się na kolejne odcinki granicy z Ukrainą, Polska powinna liczyć się z tym, że incydent z czwartkowej nocy nie będzie ostatnim. Kluczowe pytanie nie dotyczy już tego, czy Kreml podejmie kolejne próby destabilizacji infrastruktury granicznej, lecz jak szybko i skutecznie państwa wschodniej flanki NATO – wraz z Ukrainą – zdołają zbudować wspólny system wczesnego ostrzegania i reagowania na tego typu zagrożenia hybrydowe.

Autor: Franciszek Kozłowski