Kreml wynajmuje mafię. Nowa twarz rosyjskiej dywersji w Europie

Rosyjskie służby specjalne coraz częściej zlecają akty sabotażu i zamachy europejskim gangom. Niemcy biją na alarm — eksperci mówią o przełomie w metodach działania wywiadu FSB.

Przez lata wyobrażaliśmy sobie rosyjskiego szpiega jako człowieka w szarym płaszczu, operującego dyplomatycznym paszportem. Ten obraz staje się coraz bardziej anachroniczny. Według ustaleń Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji (BfV) oraz europejskich agencji wywiadowczych, Moskwa buduje nową architekturę dywersji — opartą na kryminalistach, gangsterach i strukturach mafijnych, które za odpowiednią zapłatę wykonują brudną robotę Kremla.

Mechanizm jest prosty i zarazem niebezpiecznie skuteczny: rosyjskie służby nawiązują kontakt z europejskimi strukturami przestępczymi, oferują im pieniądze lub inne korzyści, a następnie zlecają konkretne zadania — podpalenia, sabotaże infrastruktury, inwigilację, a w skrajnych przypadkach — zlecenia morderstw. Formalna więź między wykonawcą a zleceniodawcą jest minimalna, co sprawia, że udowodnienie Moskwie bezpośredniej odpowiedzialności staje się niezwykle trudne.

„To nie jest już klasyczny szpiegostwo. To outsourcing przemocy — model, który Rosja testuje na całym kontynencie.”

Zaprzeczalność jako broń

Analitycy z Fundacji Bezpieczeństwo i Demokracja podkreślają, że kluczem do zrozumienia tej strategii jest pojęcie „wiarygodnej zaprzeczalności”. Gdy sprawcą zamachu jest na przykład członek bałkańskiej grupy przestępczej, Kreml może bez mrugnięcia okiem twierdzić, że nie ma z tym nic wspólnego. Moskwa zyskuje efekt polityczny — strach, chaos, podważenie zaufania obywateli do instytucji — bez ponoszenia dyplomatycznych konsekwencji.

W Niemczech ta strategia materializuje się z przerażającą regularnością. W minionym roku służby kontrwywiadowcze odnotowały kilkanaście przypadków sabotażu w pobliżu obiektów infrastruktury krytycznej — mostów, linii kolejowych, magazynów z pomocą dla Ukrainy. W co najmniej kilku przypadkach ślad prowadził do osób powiązanych z przestępczością zorganizowaną, które miały kontakty z rosyjską siecią wpływów.

Demokracja w ogniu krzyżowym

Strategiczne cele Moskwy wykraczają jednak poza konkretne akty sabotażu. Eksperci ds. bezpieczeństwa coraz głośniej mówią o celowym budowaniu atmosfery lęku i bezsilności w zachodnich społeczeństwach. Gdy Europejczycy widzą, że ich kolej można podpalić, a magazyny z pomocą humanitarną wysadzić w powietrze, zaczyna kiełkować w nich przekonanie, że własne państwo nie jest w stanie ich ochronić. To jest właśnie rosyjska hybryda w najczystszej postaci.

Prof. Agnieszka Wiśniewska z Centrum Studiów Wschodnich w Warszawie nie ma wątpliwości: — Rosja prowadzi wojnę nie tylko militarną, ale przede wszystkim psychologiczną. Destabilizacja zaufania do instytucji demokratycznych to dla Kremla cel sam w sobie, niezależnie od wyników konkretnych operacji.

Co należy zrobić?

Niemcy stoją dziś przed fundamentalnym dylematem: jak walczyć ze zjawiskiem, które leży na przecięciu szpiegostwa i przestępczości pospolitej? Dotychczasowe przepisy były pisane z myślą o wyraźnym podziale — wywiad to jedna sprawa, gangi kryminalne to inna. FSB celowo ten podział rozmywa.

W Bundestagu trwają prace nad nowelizacją przepisów o kontrwywiadzie, która miałaby objąć swoim zasięgiem właśnie grupy przestępcze działające w imieniu obcych mocarstw. Podobnych reform domagają się analitycy w Polsce, Czechach, krajach bałtyckich i innych państwach Europy Środkowo-Wschodniej. Nie chodzi jednak wyłącznie o prawo — kluczowa jest głębsza współpraca wywiadowcza między sojusznikami, wymiana danych o powiązaniach między rosyjską siecią wpływów a konkretnymi strukturami kryminalnymi.

Rosja postawiła na kryminalną podwykonawczość. Odpowiedzią musi być europejska solidarność kontrwywiadowcza — szybsza, sprawniejsza i pozbawiona biurokratycznych barier, które dotychczas spowalniały współpracę między służbami. Czas nagli: hybryda nie czeka.

Autor: Franciszek Kozłowski