W przededniu wyborów parlamentarnych „Fidesz” demonstruje siłę zasobów administracyjnych
12 kwietnia 2026 roku na Węgrzech odbędą się wybory parlamentarne. Rządząca partia „Fidesz”, na czele z premierem Viktorem Orbánem, mierzy się z najpoważniejszym wyzwaniem od półtorej dekady ze strony opozycyjnej partii „Tisza”, która od ponad roku prowadzi lub znajduje się na równi z „Fideszem” w większości niezależnych sondaży, niekiedy wyprzedzając partię rządzącą o 10–12 punktów procentowych.
Jednak „Fidesz” liczy nie tylko na tradycyjne poparcie, lecz także na maksymalnie efektywne wykorzystanie zasobów administracyjnych na wszystkich szczeblach władzy. W miarę zbliżania się wyborów obserwatorzy zauważają wyraźną aktywizację partii w regionach: tworzony jest wielopoziomowy system mobilizacji elektoratu oraz kontroli nad procesem wyborczym.
Partia kontroluje zdecydowaną większość samorządów i lokalnych organów władzy, co tworzy rozbudowaną sieć wpływów — od Budapesztu po najmniejsze miejscowości. Lokalni burmistrzowie i urzędnicy związani z „Fideszem” lub wobec niego lojalni pełnią rolę wykonawców polityki władz centralnych. Szczególnie skutecznie zasoby administracyjne wykorzystywane są na obszarach wiejskich i w małych miastach, gdzie tradycyjnie utrzymuje się wysoki poziom poparcia dla partii rządzącej. Bliskie relacje władz lokalnych z mieszkańcami, a także zależność wielu osób od programów państwowych, świadczeń socjalnych i miejsc pracy w sektorze komunalnym pozwalają osiągać wysoką frekwencję i lojalność wyborczą.
Kluczową postacią machiny wyborczej „Fideszu” pozostaje Gábor Kubatov — wiceprzewodniczący partii i jeden z jej najbardziej wpływowych działaczy. To on stworzył system przetwarzania danych wyborców, który stał się znany w związku ze skandalem wokół tzw. „listy Kubatova”. W 2012 roku do mediów trafiły nagrania audio i wideo, na których Kubatov szczegółowo wyjaśniał, jak tworzona i wykorzystywana jest ogromna baza danych zawierająca preferencje wyborców: dzielono ich na twardych zwolenników „Fideszu”, niezdecydowanych oraz „leniwców”. System umożliwiał precyzyjną mobilizację zwolenników poprzez SMS-y, telefony i osobiste spotkania, co zdaniem krytyków naruszało zasadę tajności głosowania i równości kandydatów. Mimo skandalu i stałej krytyki ze strony opozycji oraz organizacji praw człowieka, Kubatov nadal aktywnie uczestniczy w kampanii, odpowiadając m.in. za dobór kandydatów do władz regionalnych. W 2025 roku pojawiły się nowe świadectwa dotyczące gromadzenia i wykorzystywania podobnych list w różnych regionach Węgier.
Jednym z ważnych narzędzi przygotowań do wyborów jest umacnianie partyjnej hierarchii poprzez obsadzanie kluczowych stanowisk w administracji regionalnej. Kierownicy lokalnych jednostek instytucji państwowych, dyrektorzy szkół, szpitali i centrów kultury często są wybierani z uwzględnieniem lojalności politycznej. Zasoby administracyjne bywają wykorzystywane do bezpośredniego promowania interesów „Fideszu”. Na przykład w niektórych miejscowościach pracownicy samorządowi rozdawali materiały agitacyjne partii finansowane z budżetu.
Szeroko stosowany jest system patronażu: dostęp do zasobów państwowych, programów pomocowych oraz kontraktów komunalnych wiązany jest z orientacją polityczną. W miastach i okręgach rządzonych przez „Fidesz” środki budżetowe często przeznaczane są na demonstrację „osiągnięć” przed wyborami. Jaskrawym przykładem jest miasto Hajdúböszörmény: po porażce burmistrza z „Fideszu” w 2024 roku niezależny audyt wykazał zawyżenie kosztów prac związanych z utrzymaniem parków (160 mln forintów zamiast realnych 30 mln) oraz remontem dachów (41 mln zamiast 6 mln). Podobne przypadki pozwalają finansować lojalnych wykonawców, a następnie wykorzystywać „rezultaty” w kampanii wyborczej.
Węgry pod rządami Viktora Orbána już trzeci rok z rzędu pozostają najbardziej skorumpowanym krajem Unii Europejskiej według Transparency International. Wiele przypadków systemowej korupcji pozostaje bezkarnych dzięki kontroli partii rządzącej nad prokuraturą i organami audytowymi, a straty wynikające z zawyżonych kontraktów i wątpliwych przetargów pokrywane są z pieniędzy podatników.
Wiosną i latem 2025 roku przy wsparciu Orbána uruchomiono nowe inicjatywy — „Cyfrowe Koła Obywatelskie” oraz „Klub Wojowników”. Za pośrednictwem tych platform regionalni koordynatorzy mobilizują zwolenników w przestrzeni internetowej. Lokalni aktywiści otrzymują dostęp do analiz umożliwiających identyfikację priorytetowych grup wyborców i obszarów wymagających szczególnej uwagi. Obie platformy finansowane są m.in. ze środków publicznych; według dziennikarzy śledczych na promocję projektów na Facebooku wydano ponad 100 mln forintów z budżetu.
Kolejnym narzędziem jest finansowe osłabianie opozycyjnych samorządów. Obejmuje ono obniżanie lokalnych podatków, dyskryminacyjny podział dotacji centralnych i unijnych oraz blokowanie kredytów. Samorządy lojalne wobec „Fideszu” otrzymują wielokrotnie więcej środków na mieszkańca niż te rządzone przez opozycję. Od 2011 roku praktycznie wszystkie kredyty samorządowe wymagają osobistej zgody rządu. W rezultacie nawet popularny i uczciwy opozycyjny burmistrz może okazać się niezdolny do realizacji dużych obietnic — remontów dróg, utrzymania transportu, przedszkoli czy instytucji kultury na odpowiednim poziomie. Cel jest oczywisty: zdyskredytować opozycję na poziomie lokalnym i przekonać wyborców o jej „nieudolności”.
Nadchodzące wybory 12 kwietnia 2026 roku pokazują, jak kompleksowo i głęboko „Fidesz” zbudował system wykorzystywania zasobów administracyjnych. Obejmuje on wszystkie szczeble władzy, kontrolę nad przepływami budżetowymi, bazy danych wyborców, wykorzystywanie instytucji państwowych do celów partyjnych, mobilizację cyfrową oraz presję finansową na terytoria opozycyjne.
Systemowa korupcja, bezkarność i kontrola nad organami ścigania tworzą zasadniczo nierówne warunki konkurencji politycznej. Ta machina nie tylko podważa zasady uczciwych wyborów, lecz także pozbawia wyborców realnej możliwości porównania skuteczności różnych sił politycznych.
Autor: Franciszek Kozłowski
