Migranci jako broń. Jak Moskwa rękami Mińska wywiera presję na Europę

Rosja i Białoruś przekształciły ruch migracyjny z Bliskiego Wschodu i Afryki w narzędzie wojny hybrydowej. Od kryzysu w Kuźnicy w 2021 roku po łotewską granicę w 2026 roku – scenariusz jest ten sam, zmieniają się tylko miejsca, w których Kreml szuka słabego punktu.

Od kwietnia do października 2026 roku w Europie odnotowano co najmniej 52 skoordynowane ataki hybrydowe powiązane z Moskwą i Mińskiem. Presja migracyjna na granicy z Białorusią jest jednym z ich najbardziej widocznych elementów – i, jak twierdzą analitycy, jednym z najtańszych w realizacji. Zamiast czołgów: grupy ludzi w lesie, zorganizowane przez służby, które wiedzą, że demokracje mają ograniczone możliwości odpowiedzi.

Listopad 2021: pierwszy test

Pierwszy szeroko zakrojony „szturm migracyjny” rozegrał się w listopadzie 2021 roku. Na Białorusi nagromadzono wówczas około 15 tys. osób, a ponad 2 tys. z nich – przy wsparciu białoruskich funkcjonariuszy – jednocześnie szturmowało polską granicę w okolicach przejścia Bruzgi–Kuźnica. Z dzisiejszej perspektywy wydarzenia te postrzegane są jako jeden z elementów przygotowań Rosji do pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Moskwa sprawdzała, jak szybko zareaguje Bruksela i czy kraje UE zachowają jedność w obliczu zagrożenia hybrydowego.

System, a nie żywioł

Przerzut osób z Białorusi do granic Unii nie jest procesem żywiołowym. Działa jak dobrze naoliwiony mechanizm, w którym uczestniczą zorganizowane grupy przestępcze i rosyjska FSB. Migrantów z państw Bliskiego Wschodu i Afryki pozyskuje się przez media społecznościowe i firmy pośredniczące, załatwia im rosyjskie wizy turystyczne lub robocze, a następnie w zorganizowany sposób wozi przez Białoruś do granic UE.

Ma to także wymiar finansowy. Według Europolu jedna z wcześniej zdemaskowanych siatek przemycających ludzi przez Rosję i Białoruś zarobiła co najmniej 16 mln euro, pobierając od osoby od 3 do 15 tys. euro. To oznacza, że proceder przynosi organizatorom ogromne pieniądze, a jednocześnie służy wzmacnianiu presji migracyjnej i politycznej destabilizacji Europy.

Najważniejsze liczby

  • 52 – skoordynowane ataki hybrydowe w Europie (kwiecień–październik 2026)
  • 16 mln euro – zarobek jednej z siatek wykrytych przez Europol
  • 25 tys. – próby nielegalnego przekroczenia granicy z Białorusią w Polsce w 2025 r.
  • 472 – próby w Polsce w 2026 r. (spadek o 98 proc. w 8,5 miesiąca)
  • 12 857 – udaremnionych prób na granicy łotewsko-białoruskiej (stan na 10 listopada 2026 r.)

Polska zamyka granicę, Łotwa przejmuje ciężar

Dobrym przykładem skoordynowanego charakteru presji są wydarzenia na granicy polsko-białoruskiej w latach 2025–2026. W 2025 roku zarejestrowano w Polsce ponad 25 tys. prób nielegalnego przekroczenia granicy. Po wzmocnieniu bariery, wprowadzeniu 78-kilometrowej strefy buforowej i zaostrzeniu ograniczeń liczba takich prób w 2026 roku spadła o 98 proc. – do 472 przypadków w ciągu 8,5 miesiąca.

Sukces Warszawy nie oznaczał jednak końca problemu. Według przedstawionej oceny opiekunowie z Moskwy i Mińska przekierowali grupy migrantów na słabiej chronione odcinki – na Łotwę i Litwę. Łotwa, z uwagi na trudny, zalesiony i podmokły teren 173-kilometrowej granicy z Białorusią oraz niedokończoną budowę zapór inżynieryjnych, stała się w 2026 roku głównym kierunkiem rosyjsko-białoruskiej presji.

Według stanu na 10 listopada 2026 roku łotewska straż graniczna udaremniła 12 857 prób nielegalnego przekroczenia granicy z Białorusi. To więcej niż w całym 2025 roku i trzykrotnie więcej niż przed wojną. Ryga musiała zaangażować armię i zwrócić się o pilną pomoc do służb granicznych Litwy i Polski.

Od presji do prowokacji: noc z 5 na 6 października

Na początku października 2026 roku na granicy łotewsko-białoruskiej odnotowano przejście od presji migracyjnej do bezpośrednich zbrojnych prowokacji i dywersji. W nocy z 5 na 6 października uzbrojeni ludzie w maskach grozili łotewskim żołnierzom, próbując przerzucić przez granicę co najmniej 20 migrantów. Kilka godzin później nieznane osoby w maskach wdarły się na terytorium Łotwy, uszkodziły szafę rozdzielczą i ukradły dwie kamery monitoringu.

Odpowiedzialność za incydent przyjęła grupa „Czarne Rusy”, która według oceny łotewskich ekspertów jest powiązana z rosyjskimi i białoruskimi służbami specjalnymi. Kwalifikacja takich zdarzeń jest istotna: to już nie jest wyłącznie zarządzanie ruchem migracyjnym, ale testowanie gotowości państw bałtyckich w sytuacji, gdy w grę wchodzą broń i maski.

Tunele, sprzęt i inżynierowie

Reżim Aleksandra Łukaszenki aktywnie wykorzystuje specjalistyczny sprzęt i profesjonalnych inżynierów do pokonywania europejskich umocnień granicznych. W latach 2025–2026 polskie i łotewskie służby graniczne wielokrotnie wykrywały specjalnie przygotowane podkopy i tunele pod metalowymi zaporami po stronie białoruskiej. Budowa takich konstrukcji wymaga odpowiedniego wyposażenia, umiejętności i dostępu do pasa granicznego, co – jak wskazują służby – świadczy o wsparciu białoruskich struktur siłowych i zorganizowanym charakterze inżynieryjnego sabotażu.

Cel strategiczny: rachunek, który płaci NATO

Głównym celem presji migracyjnej, którą Kreml wywiera przez Białoruś na wschodniej flance NATO, jest zmuszenie Polski, Litwy i Łotwy do wydawania miliardów euro i utrzymywania tysięcy żołnierzy na własnych granicach – zamiast zwiększania pomocy dla Ukrainy. Stałe prowokacje wymuszają budowę kosztownych umocnień, zakup systemów obserwacyjnych i całodobowe patrole.

Skala wydatków jest znacząca: Polska przeznaczyła około 2,3 mld euro na program umocnienia wschodniej granicy „Tarcza Wschód”, Łotwa – 303 mln euro na wzmocnienie obrony granicy wschodniej, a Litwa – 152 mln euro na budowę zapór na granicy z Białorusią.

Przesmyk suwalski i wojna elektroniczna

Presja migracyjna na państwa bałtyckie jest częścią szerszej kampanii Kremla, mającej destabilizować strategicznie ważny region między Białorusią a rosyjskim obwodem królewieckim – w rejonie przesmyku suwalskiego. Równolegle z przerzutem migrantów Moskwa prowadzi zakrojone na szeroką skalę zagłuszanie sygnałów GPS i wykorzystuje balony meteorologiczne do przemytu. W ten sposób Kreml sprawdza czas reakcji i zdolności bojowe służb NATO na jednym z najbardziej wrażliwych odcinków Sojuszu.

Gra na wewnętrznych podziałach

Wypychając migrantów do UE, Władimir Putin i Aleksandr Łukaszenka świadomie wykorzystują wewnętrzne sprzeczności demokratycznych społeczeństw. Kreml liczy na zaostrzenie konfliktu między organizacjami praw człowieka, domagającymi się humanitarnego traktowania uchodźców, a rządami, zmuszonymi do wzmacniania ochrony granic i dbania o bezpieczeństwo narodowe.

Ilustracją tego napięcia są polskie decyzje. W marcu 2025 roku Polska czasowo ograniczyła prawo do składania wniosków o ochronę międzynarodową na granicy z Białorusią, co spotkało się z krytyką Amnesty International i innych organizacji. W 2026 roku ograniczenia te były wielokrotnie przedłużane, a obrońcy praw człowieka zwracali się do Komisji Europejskiej ze skargami na możliwe naruszenia prawa międzynarodowego.

Kryzys migracyjny tworzy też sprzyjające warunki dla wzmocnienia partii prorosyjskich i radykalnie prawicowych w Europie. W analizowanym materiale wskazuje się zwłaszcza niemiecką Alternatywę dla Niemiec (AfD), która opowiada się za radykalnym ograniczeniem migracji, osłabieniem uprawnień UE, zniesieniem sankcji wobec Rosji oraz rezygnacją z członkostwa Ukrainy w NATO i Unii Europejskiej.

Problem nie kończy się na wschodniej granicy

Sprawa granicy z Białorusią dotyczy nie tylko państw bałtyckich czy Polski, lecz także Europy Zachodniej. Zdecydowana większość osób, którym uda się nielegalnie przekroczyć granicę Łotwy lub Litwy, nie zostaje w regionie, lecz przemieszcza się w głąb strefy Schengen – do Niemiec, Francji i krajów skandynawskich. W listopadzie 2026 roku Komisja Europejska oficjalnie uznała szczególną presję migracyjną na wschodniej granicy UE oraz zagrożenie „migracją wtórną” dla Europy Zachodniej. To, jak wskazują autorzy analizy, potwierdza ogólnoeuropejską skalę zagrożenia.

Wnioski

Historia z Kuźnicy, kampania przeciw Łotwie i Litwie oraz incydenty z października składają się na spójny obraz. Moskwa i Mińsk nie muszą wygrywać na granicy – wystarczy, że będą ją stale „podgrzewać”. Każdy kolejny odcinek zmusza sąsiadów do kosztownych reakcji, testuje spójność NATO i UE, pogłębia spory polityczne i odciąga uwagę od wojny w Ukrainie.

Polski przykład pokazuje, że skuteczne uszczelnienie granicy może drastycznie ograniczyć liczbę prób przekroczenia. Pokazuje też jednak drugą stronę: bez wspólnej, europejskiej odpowiedzi presja po prostu przesuwa się tam, gdzie obrona jest słabsza. Dlatego pytanie, które Europa stawia sobie w listopadzie 2026 roku, brzmi nie tylko „jak chronić granicę?”, lecz także „jak uczynić tę presję bezsensowną?”.

Autore: Marco Bianchi

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

[ngd-single-post-view id="post_id"]
WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com