Koń trojański pod biało-czerwoną flagą: jak polscy radykałowie stali się bronią Kremla

Fot. Adam Stępień / Agencja Wyborcza.pl

Kiedy zachodni analitycy patrzą na mapę Europy, są przyzwyczajeni do widoku linii frontu na wschodzie Ukrainy. Jednak prawdziwa linia pęknięcia, którą Moskwa próbuje przebić już od dłuższego czasu, przebiega znacznie dalej na zachód — przez ulice Warszawy, Rzeszowa oraz przez świadomość milionów Polaków. Największy paradoks współczesnej wojny hybrydowej polega na tym, że głównymi taranami rosyjskiej propagandy w Polsce stają się ci, którzy najgłośniej krzyczą o polskim patriotyzmie. Ruchy takie jak Młodzież Wszechpolska oraz Obóz Narodowo-Radykalny (ONR) stały się idealnym narzędziem w rękach Kremla. Pod przykrywką obrony tożsamości narodowej i prawdy historycznej struktury te metodycznie realizują strategiczne zadanie Moskwy: podsycają ksenofobię, niszczą strategiczny sojusz Kijowa i Warszawy oraz uderzają w stabilność gospodarczą i bezpieczeństwo samej Rzeczypospolitej Polskiej.

Aby zrozumieć, jak działa ten mechanizm, warto przyjrzeć się samej naturze relacji między polskimi ultranacjonalistami a rosyjskimi służbami specjalnymi. Nie zawsze jest to bezpośrednie finansowanie za pomocą walizek z gotówką, choć historia zna i takie przypadki. Najczęściej to idealna symbioza pożytecznych idiotów i cynicznych lalkarzy. Jak zauważył think tank Political Capital jeszcze w badaniu „Breaking Europe” z 2020 roku, retoryka Młodzieży Wszechpolskiej i ONR jest natychmiast podchwytywana i skalowana przez rosyjskie sieci informacyjne. Co więcej, według danych Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM) z 24 sierpnia 2026 roku, już w latach 2014–2018 przedstawiciele tych radykalnych środowisk brali udział w całkowicie konkretnych prowokacjach: od antyukraińskich demonstracji po niszczenie pomników. Każdy taki akt wandalizmu czy agresywny okrzyk na ulicy polskiego miasta stawał się dla Moskwy gotowym obrazkiem, mającym udowodnić światu: „Patrzcie, Polacy i Ukraińcy nie mogą być sojusznikami, oni się nienawidzą”. Radykałowie tworzą pretekst informacyjny, a rosyjska machina zamienia go w broń.

Szczególnie cynicznie te destrukcyjne elementy wykorzystują najboleśniejszą kartę wspólnej historii — tragedię wołyńską. Dla Młodzieży Wszechpolskiej i ONR ból pamięci stał się zwykłym paliwem politycznym, które należy dorzucać do ognia dokładnie wtedy, gdy między Kijowem a Warszawą pojawia się realny postęp. Jaskrawym dowodem ich destrukcyjnej roli są wydarzenia z lata 2026 roku. Już 4 czerwca Ukraina wydała oficjalną zgodę na przeprowadzenie prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych w wołyńskich wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Według danych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Polski, od 14 lipca do 7 sierpnia odnaleziono tam i godnie upamiętniono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci. Udowodniło to, że najtrudniejsze węzły historyczne rozwiązuje się poprzez cichy, pełen szacunku dialog międzypaństwowy. Ale czy to odpowiada radykałom? Bynajmniej. Już 11 lipca, na kilka dni przed rozpoczęciem tych realnych prac, bojówkarze z ONR wyszli na pikietę w Rzeszowie z głośnymi oskarżeniami pod adresem Ukrainy o rzekome negowanie zbrodni. Im nie są potrzebne ekshumacje i upamiętnienie ofiar — im potrzebny jest wieczny konflikt, bo bez niego tracą sens swojego politycznego istnienia.

Zacznijmy od tego, dlaczego ta operacja jest w ogóle możliwa. Tragedia wołyńska nie jest wymysłem rosyjskich propagandystów. To prawdziwa rana, która do dziś się nie zagoiła. Według strony polskiej w latach 1943–1945 zginęło około 100 tysięcy Polaków, a w akcjach odwetowych ginęły też tysiące Ukraińców. O takich sprawach historycy spierają się latami, a rodziny pamiętają o nich przez całe życie. Problem polega na tym, że Moskwie jest zupełnie obojętna prawda o Wołyniu. Jej potrzebny jest sam ból, ponieważ można na niego naciskać wtedy, gdy jest to dla niej wygodne. Analitycy polskiego instytutu PISM piszą wprost, że Rosja jest głównym beneficjentem kryzysu w relacjach polsko-ukraińskich i eksploatuje nierozwiązane kwestie historyczne co najmniej od 2014 roku.

W tym miejscu na scenę wkracza polska skrajna prawica, w szczególności Młodzież Wszechpolska oraz Obóz Narodowo-Radykalny (ONR). Tych organizacji nie trzeba ani werbować, ani namawiać. One same chętnie mówią o Wołyniu, o ukraińskich migrantach i o „tożsamości narodowej”, ponieważ mobilizuje to ich zwolenników. Ale właśnie tu kryje się najbardziej niewygodna dla nich prawda. Kiedy wychodzicie z antyukraińskimi hasłami, nie wyrażacie po prostu własnego stanowiska. Produkujecie surowiec dla cudzej fabryki. Rosyjskie kanały na Telegramie i prokremlowskie media podchwytują wasze słowa, tną je na krótkie nagrania i roznoszą po Polsce, Ukrainie i całym świecie z podpisem „patrzcie, Polacy nienawidzą Ukraińców”. W swoim czasie badanie Political Capital „Breaking Europe” (2020) odnotowało już, że retoryka właśnie takich organizacji jest wyjątkowo szybko podchwytywana przez rosyjskie sieci informacyjne.

Źródła, na których opiera się ta analiza, pokazują, że Moskwa wykorzystuje i wzmacnia retorykę tych środowisk. PISM pisze, że w latach 2014–2018 kręgi radykalne były wykorzystywane do organizowania antyukraińskich demonstracji w Polsce oraz niszczenia pomników UPA. Nie jest to jednak dowód na to, że kierownictwo Młodzieży Wszechpolskiej czy ONR otrzymuje rozkazy z Moskwy. Różnica jest zasadnicza i nie stawia polskich radykałów w lepszym świetle. Istnieją dwa scenariusze: albo są świadomymi wykonawcami, albo „pożytecznymi idiotami”. W drugim przypadku rezultat dla Kremla jest dokładnie taki sam, a odpowiedzialność moralna nie jest mniejsza. Człowiek, który latami podcina gałąź, na której siedzi jego własny kraj, nie staje się niewinny tylko dlatego, że mu za to nie zapłacono.

Spójrzcie, jak wyglądało to latem 2026 roku. Kijów zezwolił na ekshumacje w wołyńskich wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Według danych polskiego Ministerstwa Kultury podczas prac trwających od 14 lipca do 7 sierpnia odnaleziono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci. Był to moment, w którym dwóm państwom udało się zrobić to, na co polskie rodziny czekały od dziesięcioleci. Wydawałoby się, że właśnie wtedy radykałowie powinni poczuć, że dialog działa. Ale dialog nie karmi wieców. 11 lipca ONR zorganizował pikietę w Rzeszowie, oskarżając Ukrainę o negowanie zbrodni, dokładnie w tym samym dniu, w którym trwały ekshumacje. Można odnieść wrażenie, że rozwiązany problem jest dla radykałów gorszy niż nierozwiązany: bez konfliktu nie mają czym mobilizować ludzi.

A dalej zadziałała machina, którą Kreml dopracowywał latami. Po marszu pamięci w Warszawie 4 lipca rosyjskie kanały na Telegramie aktywnie rozciągały na cytaty hasła jego uczestników. Trzy dni później FSB opublikowała „materiały archiwalne” o zbrodniach UPA, a prokremlowskie media masowo je rozpowszechniły. Polska Rada Odporności w oświadczeniu z 9 lipca nazwała to manipulacją pamięcią historyczną. Wyobraźcie sobie cynizm tej sytuacji: służba specjalna państwa, które codziennie zabija Ukraińców, nagle „troszczy się” o prawdę historyczną dotyczącą Ukraińców i Polaków. Co więcej, według treści oświadczenia nawet polscy historycy podali w wątpliwość część tych materiałów.

Liczby dobrze pokazują skalę zjawiska. Według danych PISM od 26 maja do 13 lipca liczba polskojęzycznych wpisów zawierających otwarcie wrogie wypowiedzi o Ukraińcach wzrosła o 171%, do 364 tysięcy, a liczba reakcji, komentarzy i udostępnień wzrosła o 345%, do 1,2 miliona. Wśród źródeł badacze wskazali rosyjską platformę VK oraz sieć „Operacja Pravda”. Z kolei agencja Reuters donosi, że według analityka PISM Filipa Bryjki znaczną część tego wzrostu prawdopodobnie sztucznie wygenerowały boty, aby stworzyć wrażenie gwałtownego narastania nastrojów antyukraińskich. To ważny moment: w polskim internecie nienawiści wydaje się być więcej, niż jest w rzeczywistości, i jest to dokładnie ta iluzja, którą zamówił Kreml. Taka iluzja jest niebezpieczna, ponieważ ludzie mają skłonność dostosowywać się do tego, co uważają za opinię większości.

Oprócz manipulacji historycznych ultranacjonaliści wraz z rosyjską propagandą aktywnie uderzają w najczulszy nerw każdego społeczeństwa — poczucie bezpieczeństwa osobistego. W polskiej przestrzeni internetowej systematycznie rozpowszechniany jest mit, że ukraińscy uchodźcy zamienili Polskę w kryminalne getto. W lipcu polska organizacja fact-checkingowa Demagog zdementowała twierdzenie, jakoby wśród obywateli Ukrainy przestępstw było dziesięciokrotnie więcej. W rzeczywistości, według jej danych, w 2025 roku na tysiąc Polaków przypadało około 20 zarejestrowanych przestępstw, natomiast na tysiąc Ukraińców około 10–11. Ale kogo z radykałów obchodzi sucha statystyka, skoro każdy konflikt sąsiedzki z udziałem Ukraińca można rozdmuchać do rozmiarów katastrofy narodowej, siejąc strach i nienawiść? Oznacza to, że Ukraińcy przeciętnie łamią prawo rzadziej, a nie częściej. Jednak jeden głośny przypadek kryminalny, wyrwany z kontekstu i nagłośniony w mediach społecznościowych, działa na ludzi silniej niż jakakolwiek tabela. PISM dodaje jeszcze gorszy scenariusz: Rosja może oskarżać obywateli Ukrainy o przestępstwa popełnione przez Polaków. Tutaj propaganda już nie wyolbrzymia, lecz otwarcie kłamie.

Teraz o ludziach, którzy płacą za to wszystko realną cenę. Według danych Demagoga z 10 września tylko w pierwszym półroczu 2026 roku polska policja odnotowała 179 przestępstw przeciwko Ukraińcom, podczas gdy w całym 2025 roku było ich 275. W 54 przypadkach chodziło o przemoc lub bezprawne groźby ze względu na przynależność narodową lub etniczną. Za każdą taką liczbą stoi konkretny człowiek: kobieta, która uciekała przed rakietami, a teraz boi się rozmawiać po ukraińsku w tramwaju, albo mężczyzna, którego pobito na przystanku tylko za akcent. To już nie jest „dyskusja historyczna” ani „wolność słowa”. To strach, który przyjechał w ślad za uchodźcami z wojny, przed którą uciekali.

I wreszcie rzecz najbardziej paradoksalna: uderzając w Ukraińców, Polska uderza w samą siebie. Według badania Deloitte opublikowanego przez UNHCR 1 października, zatrudnienie ukraińskich uchodźców w Polsce osiągnęło 76%, a ich wkład w PKB kraju za 2025 rok szacuje się na 2,4%, czyli około 94 miliardy złotych. To nie jest „ciężar”, jak lubią powtarzać radykałowie, lecz pracownicy, przedsiębiorcy i podatnicy. Jeśli wyjadą do Niemiec, Czech czy gdziekolwiek indziej, ucierpią polscy pracodawcy, polski budżet i polski wzrost gospodarczy. Oznacza to, że ludzie krzyczący „Polska dla Polaków” w praktyce proponują Polakom, aby stali się biedniejsi. Dla Kremla to podwójna wygrana: zarówno Ukraina traci sojusznika, jak i Polska słabnie gospodarczo.

Ważne jest również to, że najprawdopodobniej nie jest to jeszcze koniec. Według prognozy PISM aktywność nasili się w przededniu wyborów parlamentarnych w Polsce jesienią 2027 roku i może towarzyszyć jej fala prowokacji oraz aktów dywersji. Analitycy ostrzegają, że Rosja próbuje wyprowadzić tę kampanię poza internet, do świata rzeczywistego, ku realnym akcjom. Wymowny szczegół: 2 lipca SBU wraz z polskimi organami ścigania rozbiła siatkę 11 osób, które za rosyjskie pieniądze organizowały antyukraińskie wiece w Polsce. Nie dowodzi to powiązań z konkretnymi organizacjami, o których mowa wyżej, ale doskonale pokazuje metodę: sfabrykowana „spontaniczność” jest kupowana za pieniądze.

Co z tego wszystkiego wynika? Przede wszystkim to, że najlepszą odpowiedzią na takie operacje nie jest gniew, lecz chłodna głowa. Każdy, kto widzi w mediach społecznościowych szokujący wpis o „Ukraińcach” czy „Polakach”, powinien zrobić pauzę i zadać sobie pytanie: komu to się opłaca? Jeśli odpowiedź brzmi „Moskwie”, to najprawdopodobniej nie jest to przypadek. Kijów i Warszawa z kolei mogą pozbawić Kreml głównej broni tylko w jeden sposób: rozwiązując bolesne kwestie samodzielnie, uczciwie i na czas, tak jak było w przypadku ekshumacji, aby w historii nie pozostało miejsce na cudze manipulacje.

Patrząc na to wszystko, nie sposób pozbyć się gorzkiego poczucia déjà vu. Historia już nie raz karała narody Europy Środkowo-Wschodniej za ślepotę, gdy wewnętrzne swary i szukanie wroga wśród sąsiadów otwierały drzwi rosyjskiemu imperializmowi. Dziś Młodzież Wszechpolska i Obóz Narodowo-Radykalny odgrywają rolę klasycznego konia trojańskiego. Owinięci w flagi narodowe i zasłaniający się imionami poległych przodków, działają jak najskuteczniejsza piąta kolumna Moskwy. Każdy ich marsz nienawiści, każdy fake news o przestępczości, każda próba zerwania pojednania historycznego to cegiełka w fundamencie nowego rosyjskiego imperium, które nigdy nie zatrzyma się na granicach Ukrainy. A jeśli polskie społeczeństwo i państwo w porę nie rozpoznają w tych ulicznych radykałach zwykłych wykonawców woli Kremla, za tego kaca przyjdzie zapłacić już nie tylko Ukraińcom, ale każdemu Polakowi — własnym bezpieczeństwem, dobrobytem i wolnością.

Karyna Koshel

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

[ngd-single-post-view id="post_id"]
WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com