Pokój, który pasuje Kremlowi: czeskie aktywistki i lekcja dla wschodniej flanki

Kiedy słyszymy hasło „nie dla baz wojskowych”, łatwo uznać je za zwykły pacyfizm. Przykład Evy Novotnej i Vladimiry Vitovej z Czech pokazuje jednak, jak cienka bywa granica między pokojowym sprzeciwem a powielaniem rosyjskiej narracji. Wnioski płyną także dla Polski.

Polacy wiedzą z doświadczenia, że sprzeciw wobec obecności NATO ma swoją cenę i swoich beneficjentów. Dlatego warto uważnie przyjrzeć się czeskiej inicjatywie Ne základnám, której rzeczniczką jest Eva Novotná, oraz jej współpracowniczce Vladimirze Vitovej, szefowej Czechosłowackiego Forum Pokojowego. Teza tego tekstu jest prosta: ich działalność przez lata zbiegała się z interesami Moskwy. Czy to dowód współpracy ze służbami? Tego nikt publicznie nie wykazał, i trzeba to powiedzieć wprost.

Pierwszy argument: billboardy z Moskwy w tle

Zaczęło się w 2006 roku od sporu o amerykański radar tarczy antyrakietowej na poligonie Brdy koło wsi Míšov w kraju pilzneńskim. Kampania przeciw radarowi zbiegła się z aktywnym sprzeciwem Rosji. W listopadzie 2007 roku Czeska Telewizja informowała o możliwym rosyjskim finansowaniu protestów. W styczniu 2008 roku czeskie media ustaliły, że firma BigBoard Praha, mająca przedstawicielstwo w Moskwie, bezpłatnie udostępniła inicjatywie dziesięć billboardów. USA przedstawiono na nich jako państwo narzucające Czechom niechciany obiekt wojskowy, a aktywiści domagali się referendum.

Portal iDNES.cz szacował w maju 2008 roku, że wynajem powierzchni i druk plakatów kosztowałyby setki tysięcy koron. We wrześniu 2009 roku Czeska Telewizja, powołując się na niejawną część raportu kontrwywiadu BIS, podała, że BigBoard był prawdopodobnie wykorzystany przez stronę rosyjską do tej kampanii. Zastrzeżenie: to ustalenia mediów i odwołanie do niejawnego dokumentu, a nie wyrok sądu.

Drugi argument: konsekwencja, której trudno nie zauważyć

Organizacje reprezentowane przez Novotną i Vitovą od lat występowały wspólnie przeciw NATO i Ukrainie. W 2014 roku wezwały czeskie władze do ograniczenia kontaktów z kierownictwem w Kijowie, nazywając je nielegalnym i oskarżając o szerzenie faszyzmu. W lipcu 2016 roku Vitová sprzeciwiła się wzmocnieniu obecności NATO w Europie, a w marcu 2018 roku obie potępiły wydalenie trzech rosyjskich dyplomatów z Czech po zatruciu Siergieja Skripala w Wielkiej Brytanii.

Po pełnoskalowej inwazji z 2022 roku Novotná nadal sprzeciwiała się pomocy wojskowej dla Kijowa. W wywiadzie dla iportaL24.cz z 21 marca 2023 roku nazwała rosyjską agresję kontynuacją „wojny domowej” z 2014 roku i dołączyła do akcji petycyjnej przeciw obecności obcych wojsk w Czechach, która zebrała ponad dziesięć tysięcy podpisów. 21 listopada 2023 roku obie wystąpiły na przesłuchaniu parlamentarnym, wzywając do niedopuszczenia zagranicznych baz i ćwiczeń.

Krytyka zbrojeń jest dopuszczalną częścią debaty w demokracji. Kłopot zaczyna się, gdy argumenty pokrywają się z kremlowskimi, a obok nich pojawiają się tezy fałszywe.

Trzeci argument: Odessa i rosyjska wersja historii

Przykładem jest interpretacja wydarzeń z 2 maja 2014 roku w Odessie, gdzie w starciach zwolenników Ukrainy i prorosyjskich aktywistów oraz w pożarze Domu Związków Zawodowych zginęły 48 osób. Vitová i Novotná powielały rosyjską wersję: przedstawiały tragedię jako zaplanowane zabójstwo prorosyjskich aktywistów przez „ukraińskich nazistów”, a winą obarczały rzekomo „faszystowskie” władze Ukrainy. Dołączały do tego oskarżenia europejskich państw o podsycanie wojny. To schemat znany z kremlowskiej propagandy, która ma zdyskredytować Ukrainę i usprawiedliwić agresję oraz okupację.

Ślad służb? Rossotrudniczestwo, Moskwa, klub

Praskie przedstawicielstwo Rossotrudniczestwa, według przeglądu rosyjskich operacji wpływu czeskiego MSW z 6 stycznia 2025 roku, rozpowszechniało przetłumaczone na czeski materiały propagandowe o wojnie, publikowało przemówienia Putina i organizowało wydarzenia z udziałem lokalnych prorosyjskich aktywistów. Według MSW takie placówki służyły także jako przykrywka dla rosyjskich służb. Vitová, jak ustalono, współpracowała z praskim przedstawicielstwem kierowanym przez Andreja Konczakowa, wiązanego z FSB i wydalonego z Czech w czerwcu 2020 roku. O jej kontaktach z ośrodkiem pisał w maju 2020 roku portal HlídacíPes.org.

Według śledztwa Radia Swoboda z 27 lutego 2026 roku Vitová w kwietniu i listopadzie 2024 roku odwiedziła Moskwę, by wziąć udział w konferencjach rosyjskiej Akademii Problemów Geopolitycznych, która przygotowuje rekomendacje dla kierownictwa Rosji. Obecny był tam także sekretarz naukowy akademii Aleksandr Klipaczow, absolwent Wyższej Szkoły KGB i pułkownik rezerwy FSB, którego źródło rosyjskiej „Nowej Gaziety” miało uznać za przedstawiciela służby.

Zgodnie z Voxpotem i Radiem Swoboda Vitová należy też do rosyjskiego „Klubu Jedności Ludowej”, którego celem jest budowanie pozytywnego wizerunku Rosji za granicą. Wśród członków są Aleksandr Dugin, były premier Ukrainy Mykoła Azarow, skazany w USA za handel bronią Wiktor But oraz dowódca czeczeńskiej jednostki „Achmat” Apti Ałaudinow. Vitová uczestniczyła w jego wydarzeniach online i nagrała wspólny materiał z rosyjskim propagandystą Aleksandrem Kazakowem.

Portal, który powiela cudze teksty

Czeski portal CZ24 News, który według ustaleń systematycznie rozpowszechnia rosyjską propagandę, był długo związany z Jiřiną Entlichovą, zastępczynią Vitovej w prorosyjskich organizacjach. Według Voxpotu z 20 stycznia 2026 roku była ona właścicielką spółki Slovanský svět, zarządzającej portalem, i współtworzyła go. Odolné Česko podało 27 października 2026 roku, że tylko we wrześniu portal opublikował 75 materiałów z rosyjskich źródeł objętych sankcjami UE.

Co z tego wynika dla nas

Centrum ds. Zagrożeń Hybrydowych czeskiego MSW pisze, że o bezpośrednich powiązaniach czeskich ruchów pokojowych z Federacją Rosyjską nie ma informacji, lecz ich narracja leży w interesie Kremla. To rozróżnienie trzeba zachować również w Polsce, gdzie podobne hasła pojawiają się wokół wojska i pomocy dla Ukrainy. Wniosek jest następujący: długotrwałe rozpowszechnianie rosyjskich tez, wspieranie polityki Kremla i promowanie jego interesów służy celom informacyjnym Moskwy, podkopuje zaufanie do demokratycznych instytucji i osłabia jedność Europy. Twierdzenie, że obie kobiety są wykorzystywane przez rosyjskie służby, wymaga jednak dowodów, których nie przedstawiono. Mają one prawo do odpowiedzi, a redakcja zaprasza je do jej udzielenia.

Autor: Franciszek Kozłowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

[ngd-single-post-view id="post_id"]
WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com