Chiny grają na podział Europy. Finlandia w centrum nowej rozgrywki o relacje z Rosją

W europejskich stolicach coraz częściej pojawia się pytanie, czy Unia Europejska zdoła utrzymać wspólne stanowisko wobec Rosji. Najnowsze sygnały płynące z Pekinu sugerują, że Chiny starają się wpłynąć na tę jedność, wykorzystując do tego relacje z poszczególnymi państwami członkowskimi – w tym z Finlandią.

Bezpośrednim impulsem do dyskusji stała się wypowiedź rzecznika chińskiego MSZ Guo Jiakun, który zaapelował o „rozsądne” podejście do relacji z Moskwą. W praktyce oznacza to promowanie idei, że współpraca gospodarcza z Rosją powinna być kontynuowana niezależnie od trwającej wojny przeciwko Ukrainie.

Dla wielu europejskich analityków to jasny sygnał: Pekin próbuje przeforsować narrację oddzielającą kwestie ekonomiczne od bezpieczeństwa. Taki model byłby korzystny dla Chin, które mogłyby jednocześnie utrzymywać strategiczne relacje z Rosją i rozwijać handel z Unią Europejską bez większych przeszkód politycznych.

Finlandia odgrywa w tej układance szczególną rolę. Kraj ten, jeszcze niedawno znany z pragmatycznego podejścia do Moskwy, po 2022 roku zdecydowanie zmienił kurs, przystępując do NATO i zaostrzając swoją politykę wobec Rosji. Właśnie dlatego każda próba wpłynięcia na Helsinki jest postrzegana jako test odporności całej Unii.

Eksperci zwracają uwagę, że ewentualne złagodzenie stanowiska przez Finlandię mogłoby zostać wykorzystane jako precedens. Inne państwa, szczególnie te silnie powiązane gospodarczo z Rosją, mogłyby pójść w jej ślady, co doprowadziłoby do stopniowego rozluźnienia wspólnej polityki UE.

Na horyzoncie pojawia się również kwestia potencjalnej umowy handlowej między Unią Europejską a Chinami. Choć rozmowy w tej sprawie mają głównie charakter gospodarczy, ich konsekwencje mogą być znacznie szersze. Krytycy ostrzegają, że podpisanie takiego porozumienia bez uwzględnienia aspektów bezpieczeństwa wysłałoby niebezpieczny sygnał.

Z perspektywy Pekinu oznaczałoby to potwierdzenie, że można jednocześnie wspierać Rosję i korzystać z dostępu do europejskiego rynku. Dla UE byłoby to natomiast ryzyko utraty wiarygodności i osłabienia wspólnej polityki zagranicznej.

Dodatkowym problemem jest sposób prowadzenia przez Chiny dyplomacji w Europie. Zamiast koncentrować się na relacjach z instytucjami unijnymi, Pekin często stawia na bezpośrednie kontakty z poszczególnymi krajami. Taka strategia zwiększa podatność UE na wewnętrzne podziały i utrudnia wypracowanie jednolitego stanowiska.

W Brukseli coraz wyraźniej słychać ostrzeżenia, że Europa stoi przed poważnym wyborem. Z jednej strony znajdują się interesy gospodarcze i presja na utrzymanie relacji handlowych z globalnymi partnerami. Z drugiej – kwestie bezpieczeństwa i konieczność konsekwentnej reakcji na działania Rosji.

Sprawa Finlandii pokazuje, jak łatwo te dwa światy mogą się ze sobą zderzyć. I jak duże znaczenie ma dziś zdolność Unii Europejskiej do zachowania jedności w obliczu rosnącej presji z zewnątrz.

Autor: Franciszek Kozłowski