Francja zdemaskowała 16. Centrum FSB. Polska od lat na celowniku rosyjskich sabotażystów

Paryż oficjalnie przypisał Moskwie ponaddekadową kampanię cyberszpiegowską wymierzoną w ministerstwa, przemysł zbrojeniowy i wymiar sprawiedliwości. Wspólne sankcje UE i Wielkiej Brytanii to sygnał, ale — jak pokazuje polskie doświadczenie z próbą sabotażu sieci energetycznej — sam gest polityczny nie wystarczy.13 lipca 2026 roku francuskie Centrum Koordynacji Kryzysów Cybernetycznych (C4), skupiające agencję cyberbezpieczeństwa ANSSI, wywiad wewnętrzny i zagraniczny (DGSI i DGSE), Generalną Dyrekcję ds. Uzbrojenia (DGA) oraz Dowództwo Cyberobrony (COMCYBER), opublikowało raport formalnie przypisujący wieloletnią kampanię cyberszpiegowską wobec francuskich instytucji państwowych 16. Centrum rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB) — a konkretnie jego jednostce 61240, odpowiedzialnej za operacje przeciwko Francji. Kampania opiera się na narzędziu określanym jako Turla, znanym też pod nazwami Snake, Uroburos, Secret Blizzard czy Ceres, aktywnym co najmniej od 2004 roku.

Według raportu ofiarami ataków były m.in. konta pocztowe francuskiego Ministerstwa Sił Zbrojnych od 2017 roku, sieć Ministerstwa Europy i Spraw Zagranicznych oraz ambasady Francji w Moskwie w 2018 roku, serwer jednej z instytucji wymiaru sprawiedliwości w 2019 roku, a w lutym 2025 roku — instytut badawczy specjalizujący się w technologiach wrażliwych, powiązany z francuskim przemysłem obronnym, z którego wykradziono znaczną ilość danych. Strona francuska podkreśla, że nie chodzi o działalność przestępczą motywowaną finansowo, lecz o systematyczne, wieloletnie pozyskiwanie informacji strategicznych.

Polski wątek: sabotaż elektrowni i ryzyko blackoutu

Dla polskiego czytelnika kluczowy jest jednak inny fragment ustaleń. Zgodnie ze wspólną deklaracją Rady UE z 13 lipca, działania 16. Centrum FSB wobec Polski miały charakter nie tylko szpiegowski, ale wprost sabotażowy — wymierzony w infrastrukturę krytyczną, w tym elektrociepłownie. Unia Europejska i Wielka Brytania wspólnie przypisały tej jednostce nieudany atak z grudnia 2025 roku na polską sieć elektroenergetyczną — atak, który w środku zimy mógł pozbawić prądu nawet 500 tysięcy osób.

To już nie jest wyłącznie kwestia wykradzionych dokumentów dyplomatycznych. To próba pozbawienia pół miliona ludzi ogrzewania i prądu w środku zimy — i to właśnie ujawnienie francuskie stawia w szerszym, europejskim kontekście.

Fakt, że ten sam ośrodek FSB — odpowiedzialny za infiltrację francuskich ministerstw — stoi też za próbą sparaliżowania polskiej sieci energetycznej, pokazuje skalę i elastyczność rosyjskiego aparatu cybernetycznego: od cichego szpiegostwa politycznego po jawne działania sabotażowe wymierzone w codzienne życie obywateli. Oprócz Polski i Francji, według ustaleń Rady UE, tym samym operacjom przypisywanym 16. Centrum FSB podlegały też Niemcy, Cypr, Holandia, Austria, Słowacja, Rumunia i Finlandia, a także Ukraina.

Reakcja Paryża i wspólne sankcje UE–Wielka Brytania

18 lipca francuskie Ministerstwo Europy i Spraw Zagranicznych wezwało rosyjskiego chargé d’affaires w Paryżu, by przekazać mu „najbardziej stanowcze potępienie” wrogiej działalności cybernetycznej Rosji wymierzonej we Francję i „wielu jej europejskich partnerów”. Paryż zapowiedział, że wraz z partnerami będzie nadal wykorzystywał „wszystkie dostępne środki”, by zapobiegać, powstrzymywać i reagować na działania destabilizujące.

Tego samego dnia, 13 lipca, Unia Europejska — w oświadczeniu Wysokiej Przedstawiciel Kai Kallas — oraz Wielka Brytania po raz pierwszy nałożyły wspólny pakiet sankcji cybernetycznych: Bruksela objęła nimi dziewięć osób i cztery podmioty, Londyn — dwadzieścia cztery nazwiska. Samo 16. Centrum FSB formalnie nie znalazło się na liście sankcyjnej, ale polityczny przekaz jest jasny: Europa po raz pierwszy publicznie wskazała konkretną jednostkę rosyjskiego wywiadu jako organizatora skoordynowanej, wieloletniej kampanii wymierzonej w infrastrukturę krytyczną kontynentu.

Dlaczego samo wskazanie winnego to za mało

Publiczna atrybucja ze strony Paryża i wspólna reakcja sankcyjna Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii to ważny sygnał dla społeczności międzynarodowej — pierwszy raz konkretna jednostka FSB została nazwana wprost, z podaniem dowodów i chronologii działań. Sam ten krok nie jest jednak wystarczający bez działań systemowych. Wydarzenia we Francji, w połączeniu z grudniowym incydentem na polskiej sieci energetycznej, uwypuklają potrzebę skonsolidowanej europejskiej odpowiedzi na rosyjskie zagrożenie cybernetyczne — bo ignorowanie problemu oznacza realne ryzyko dla bezpieczeństwa całego kontynentu, nie tylko pojedynczych państw członkowskich.

Udokumentowane przez służby specjalne państw członkowskich incydenty potwierdzają, że operacje 16. Centrum FSB obejmują kluczowe obszary — od bezpieczeństwa narodowego po codzienne życie Europejczyków, w tym dostęp do prądu i ciepła w mroźną zimę. Dla Polski, kraju z pierwszej linii europejskiego bezpieczeństwa energetycznego, to nie abstrakcyjna dyplomatyczna nota z Paryża, lecz potwierdzenie zagrożenia, z którym mierzy się od miesięcy.

Autor: Franciszek Kozłowski