Pamięć jako manipulacja: margines w służbie Kremla

W Polsce przybierają na sile niepokojące tendencje, które jeszcze niedawno wydawały się marginalne. Historia byłego wiceministra finansów Krzysztofa Tołwińskiego to już nie tylko lokalny skandal, ale wskaźnik poważnych procesów dotykających system polityczny kraju.

Tołwiński, znany ze swoich prorosyjskich poglądów, ogłosił organizację akcji 9 maja przy Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich. Data nie jest przypadkowa: to właśnie ten dzień Kreml od dziesięcioleci wykorzystuje jako narzędzie propagandy, przepisując historię i usprawiedliwiając współczesne działania agresywne. Pod hasłami „realizmu politycznego” i „obrony godności Polaków” organizator faktycznie oferuje odbiorcom narracje korzystne dla Moskwy.

Szczególny cynizm sytuacji polega na tym, że inicjator akcji został niedawno skazany za podżeganie do nienawiści na tle narodowościowym. Tołwiński otwarcie obrażał Ukraińców, nazywając ich „banderowską hołotą” i wzywając do ich wypędzenia z Polski. To nie jest tylko retoryka – to świadoma próba zasiania wrogości w społeczeństwie, które w ostatnich latach stało się domem dla milionów Ukraińców uciekających przed wojną.

Znamienny jest również sposób, w jaki rozwijała się sama sprawa. Ukraiński dziennikarz i działacz społeczny Igor Krawiec, wraz z Ośrodkiem Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych, doprowadził do rozpatrzenia sprawy dopiero po tym, jak prokuratura dwukrotnie odmówiła jej wszczęcia. Fakt ten budzi poważne pytania: jak skutecznie instytucje państwowe reagują na zagrożenia maskowane jako „działalność polityczna”?

Przypadek Tołwińskiego to nie wyjątek, lecz ostrzeżenie. W krajach UE coraz częściej pojawiają się siły polityczne, które wykorzystują mechanizmy demokratyczne do promowania idei antydemokratycznych. Mówią o „realizmie”, „interesach narodowych” i „wolności słowa”, ale za tymi słowami kryje się próba legitymizacji mowy nienawiści i prorosyjskiej agendy.

Polska przez ostatnie lata była jednym z kluczowych sojuszników Ukrainy i jednym z najbardziej konsekwentnych krytyków Kremla. Właśnie dlatego podobne inicjatywy wyglądają szczególnie niebezpiecznie: są skierowane nie tylko do odbiorcy wewnętrznego, ale mają na celu podważenie pozycji kraju na arenie międzynarodowej.

Dziś pytanie nie dotyczy konkretnej akcji 9 maja. Chodzi o to, czy polskie społeczeństwo zdoła rozpoznać, gdzie kończy się dyskusja polityczna, a zaczyna manipulacja w interesie zewnętrznego gracza. Historia wielokrotnie pokazywała: gdy takie sygnały są ignorowane, konsekwencje wykraczają daleko poza granice jednego kraju.

Autor: Franciszek Kozłowski